Burun kanaması tıptaki adı ile epistaksis, toplumda yaygın olarak görülebilen ve çeşitli sebeplere bağlı olarak gerçekleşebilen bir durumdur. Toplumun %60’ında görülebilen burun kanamasına özellikle çocuklarda ve yaşlılarda rastlanırken yapılan araştırmalar sonucunda kadınlara oranla erkeklerde görülme durumu da daha fazla olmaktadır. Burun kanaması, buna neden olan sebebe bağlı olarak sıklıkla tekrarlanan bir durum olabilmektedir. Bu da kişide endişe verici bir duruma neden olsa da genellikle geçici küçük sorunlar olarak görülmektedirler.
Burun, yüz bölgesinde her türlü etkiye açık olan yüzeysel bir organdır. Kas dokusu bulunmadığı için çeşitli nedenlerle kanama meydana gelebilmektedir. Mevsimsel etkiler, yüze alınan bir darbe, hızlı sümkürmek gibi sebepler burun kanaması yaşanmasına neden olabilmektedir. Ayrıca aşırı stres ve yüksek tansiyon da burun kanamasına neden olabilmektedir. Bunların dışında;
Burun kanaması nedenine ve kanama yaşanan bölgeye göre ön kanamalar ve arka kanamalar olarak adlandırılmakta ve 2’ye ayrılmaktadır. Genellikle yaşanan burun kanamaları ön kanamalardır ve evde ya da hastanede kontrol altına alınması kolay kanamalardır.
Daha çok çocuklarda ve genç erişkinlerde görülme oranı yüksek olan ön burun kanaması, burnun orta bölümündeki kılcal damar ağlarının hasar görmesi sebebinden dolayı oluşur. Burun yapısının bu kısmı oldukça hassas damarlar içerdiğinden zarar görmesi ve sıklıkla kanamaya neden olması çok olası bir durumdur. Buna bağlı olarak sert sümkürmek, burun ile oynama ve burun içine yabancı madde girmesi gibi travmatik durumlar ön burun kanamasına neden olmaktadır.
Tüm bunlara ek olarak bebeklerde görülen burun kanamaları hemofili ve kan hastalıkları gibi durumların habercisi olabilir. Bu nedenle ihmal edilmemeli ve en kısa sürede bir hekim tarafından muayene edilmelidir.
Ön burun kanaması olası nedenleri;
Arka burun kanaması genellikle orta ve ileri yaşlarda görülmekte ve ön burun kanamalarına göre daha ciddi kanamalar olabilmektedir. Burnun içinde arka üst bölgede atar damarda gerçekleşen kanama fazla ve şiddeti bir şekilde gerçekleşebilir. Çoğunlukla burun ve genizde aynı anda gerçekleşen kanamaların tespiti ve kontrolü zor olduğu için kulak burun boğaz uzmanları tarafından acil müdahale yapılması gerekmektedir. Arka burun kanaması karmaşık bir yapıya sahip olduğu ve ciddi sonuçlara neden olabileceği için kişinin hastaneye yatırılması gerekebilir.
Arka burun kanaması olası nedenleri;
Burun kanamasının gerçekleştiği durumlarda eğer kanama az miktarda ise endişelenmeye gerek yoktur. Öncelikle sakin olmak çok önemlidir. Kanama gerçekleşmesi halinde bilinenin aksine hasta dik olarak oturmalı ve başını hafifçe öne eğmelidir. Çünkü kişinin başını havaya kaldırarak kanamayı durdurmaya çalışması mümkün olmamakla birlikte sadece kan yutulmasına neden olacaktır. Başın hafifçe öne eğilmesinin ardından burun delikleri baş ve işaret parmakları ile sıkıştırılmalı ve yaklaşık 10- 15 dakika boyunca basınç uygulanmalıdır.
Kanamanın durduğundan emin olduktan sonra tekrar başlamaması için burunda tahriş oluşturabilecek hapşırma ve sümkürme gibi hareketlerden kaçınılması gerekmektedir. Ayrıca yine bilinenin aksine bölgeye buz tutulması kanamanın durmasına etki edecek bir uygulama değildir.
Kanamanın durdurulamadığı durumlarda ise en hızlı şekilde bir hastaneye giderek tedavinin yapılması sağlanmalıdır. Bu gibi durumlarda Özel Hürrem Sultan Hastanesi uzmanlarına başvurarak yardım alabilirsiniz.
Çocuklarda burun kanaması gerçekleşmesi genellikle ebeveynleri korkutan bir durumdur. Çoğunlukla 2-10 yaş arası çocuklarda gerçekleşen burun kanaması durumları ekstra bir neden olmadığı sürece aslında çokta ciddi bir durum teşkil etmemektedir.
Çocuklarda burun kanamalarının yaşanmasının başlıca nedenleri burnun sertçe karıştırılması, burna yabancı cisim sokulması burun kanamalarının oluşmasına neden olur. Ayrıca soğuk ve kuru havalarda kılcal damarların çatlaması da çocuklarda en sık karşılaşılan burun kanaması nedenleri arasında yer alır.
Çocuklarda görülen burun kanamalarının oluşmamasını sağlamak için ise birkaç noktaya dikkat etmek yeterli olacaktır. Öncelikle çocuklara burnun hassas bir organ olduğu anlatılmalı ve nasıl temizlenmesi gerektiği öğretilmelidir. Evdeki havayı nemli tutmak ve eğer gerekiyorsa tuzlu steril su ile buruna enm vermek de çocuklarda burun kanaması riskini ortadan kaldıran etkenlerden biridir.
Burun kanamaları şiddetli, fazla ve durdurulamaz olduğunda sağlık kuruluşlarına ve doktora başvurabilirsiniz. Bununla birlikte kanamaların sıklaşma süresinin artması durumu başka hastalıkların habercisi olabileceğinden mutlaka doktora başvurmanız gerekmektedir. Ayrıca aşağıdaki nedenler de doktora gidilmesi gerekilen durumlardandır;
– Kan sulandırıcı ilaçların kullanımından kaynaklı durumlarda yaşanan kanamalar
– Karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı ya da hemofili hastalıklarında
– Kemoterapi alınan dönemlerde
– Buruna uygulanan basınca rağmen kanamanın durmadığı zamanlarda
– Burun kanaması sırasında ya da sonrasında yaşanan baş dönmesi durumlarında
– Kanama ile birlikte hızlı kalp atışı ya da nefes darlığı yaşanması
– Kanama ile birlikte yaşanan kusma halinde
Eğer kişi belirli aralıklarla burun kanaması yaşıyor ise yaşam şeklini değiştirerek birkaç noktaya dikkat ederek yaşamını sürdürmelidir. Burun kanamasına neden olabilecek bütün etkilerden uzak durmalıdır. Kişinin burun kanamasının oluşmasını önlemek için alacağı tedbirlerden bazıları aşağıdaki şekildedir;